زبــان ســـــرا

گرامر درس سوم - سال سوم متوسطه

افعال دو کلمه ای

1.     1.  Verb + Particle ( فعل + جزء قیدی )

2.    2.   A: Verb + Preposition ( فعل + حرف اضافه )      

       B: Adjective + Preposition  ( صفت + حرف اضافه )

افعال دو کلمه ای همان طور که از نامشان پیداست از دو کلمه ساخته می شوند. کلمه ی اول ریشه ی فعلی است و کلمه ی دوم جزء قیدی و یا حرف اضافه است. می توان گفت که جزء قیدی حالت قید مکان دارد. مانند فعل look up که به معنی  « جستجو در فرهنگ لغت » ( search in a dictionary) است. look ریشه ی فعل است که به معنی « به نظر رسیدن » است و کلمه ی up به معنی « بالا » است.  همان طور که می دانید « بالا » قید مکان است.

باید توجه داشت که در مبحث افعال دو کلمه ای در گرامر زبان انگلیسی افعالی مد نظرند که متعدی می باشند؛ یعنی ، افعالی که به مفعول نیاز دارند. مثلاً فعل:  wake up هم به معنی « بیدار شدن » است که در این معنا فعلی لازم است؛ یعنی ، فعلی که نیاز به مفعول ندارد و هم به معنی « بیدار کردن » است، که در این معنا فعلی متعدی است ؛ یعنی فعلی که نیاز به مفعول دارد.

به این مثال ها توجه کنید:

 I woke up.

 من بیدار شدم. ( می بینید که این جمله نیاز به مفعول ندارد. )

I woke up my daughter.

 من دخترم را بیدار کردم. (در این جمله « دخترم » مفعول است . )  

در گرامر افعال دو کلمه ای، بحث بر سر جدا شدن و یا جدا نشدن این دو کلمه از یکدیگر است که بر این اساس به آن ها افعال جدا شدنی و افعال جدا نشدنی می گویند.

1 ) افعال دو کلمه ای جدا شدنی

افعال دو کلمه ای جدا شدنی ، افعالی هستند که می توان دو کلمه را از هم جدا کرده ، مفعول را وسط آن دو کلمه نوشت. البته باید توجه داشت که اگر مفعول اسم بود می توان فعل دو کلمه ای را از هم جدا کرده و مفعول را مابین آن ها نوشت ، از طرفی، می توان فعل دو کلمه ای را جدا نکرده و مفعول را بعد از کلمه ی دوم نوشت . ( هر دو حالت صحیح است. )

به این مثال ها توجه کنید:

I will turn on the radio.

                                                                                       مفعول - اسم   فعل دو کلمه ای

I will turn the radio on.   

                                                                                                       مفعول - اسم

من رادیو را روشن خواهم کرد.

 She has given back the books.

                                                                                   مفعول - اسم   فعل دو کلمه ای

She has given the books back.

                                                                                               مفعول – اسم

او کتاب ها را پس داده است.

توجه کنید: اگر مفعول ضمیر بود در آن صورت باید دو کلمه را از هم جدا کرده ، ضمیر مفعولی را مابین دو کلمه نوشت.

پس اگر در مثال های بالا به جای مفعول که اسم است از ضمیر مفعولی استفاده شود باید جملات را این گونه نوشت:

I will turn it on. (Not: I will turn on it.)

                                                                                                          ضمیر مفعولی

در جمله ی بالا « it » ضمیر مفعولی است که به جای « the radio» استفاده شده است.

She has given them back. (Not:  She has given back them.)

                                                                                                   ضمیر مفعولی 

در این جمله « them» ضمیر مفعولی است که به جای « the books » استفاده شده است.

2 ) افعال دو کلمه ای جدا شدنی

الف ) فعل + حرف اضافه

افعال دو کلمه ای جدا نشدنی ، افعالی هستند که نمی توان دو کلمه را از هم جدا کرد و مفعول ، چه اسم باشد ، چه ضمیر باشد، باید بعد از فعل نوشته شود .

به مثال های زیر توجه کنید:

I’m looking at the picture. (Not: I’m looking the picture at.)

                                                                                      مفعول - اسم   فعل دو کلمه ای

دارم تصویر را نگاه می کنم.

I’m looking at it. (Not: I’m looking it at.)

                                                                                                         ضمیر مفعولی   

Ali waited for his daughter.(Not: Ali waited his daughter for.) 

                                                                                       مفعول - اسم   فعل دو کلمه ای

علی منتظر دخترش بود.

Ali waited for her. (Not: Ali waited her for.) 

                                                                                                      ضمیر مفعولی 

ب ) صفت + حرف اضافه

بعضی از صفات حرف اضافه ی خاصی دارند مانند  tired of ، interested in ، sorry about  ، afraid of ، full of ، similar to، different from ، careful about ، ashamed of ، responsible for، ... که در این صورت این حروف اضافه از صفت جدا نشده و مفعول خواه اسم باشد و خواه ضمیر بعد از آن ها نوشته می شود.

توجه داشته باشید که برای به کار بردن صفت به شکل فعل باید همراه آن  to be استفاده شود. مانند:   to be tired of ( خسته بودن از ) ، to be responsible for ( مسئول بودن برای ).

به مثال های زیر توجه کنید:

The careless driver was responsible for the accident. (Not: The careless driver was responsible the accident for.)

                                                                       مفعول - اسم   حرف اضافه + صفت  to be

راننده ی بی دقت مسئول تصادف بود.

The careless driver was responsible for it. (Not: The careless driver was responsible it for.)

                                                      ضمیر مفعولی 

The children are tired of the cartoons. (Not: The children are tired the cartoons of.)

                                                                    مفعول - اسم   حرف اضافه + صفت  to be

بچه ها از کارتون ها خسته اند.

The children are tired of them. (Not: The children are tired them of.)

                                                                                     ضمیر مفعولی 

حال ممکن است این سؤال به ذهن متبادر شود که از کجا می شود فهمید که کدام افعال جدا شدنی و کدام افعال جدا نشدنی هستند؟ در جواب باید گفت که بهترین و صحیح ترین راه حفظ این افعال است. اما برای راحت تر شدن کار دانش آموزان سال سوم متوسطه و موفقیت در امتحانات نهایی می توان گفت که طبق افعال موجود در کتاب زبان انگلیسی سال سوم ، افعالی که کلمه ی دوم آن ها «up - down- off- on- back – away – in  »  باشند جزء افعال جدا شدنی هستند و افعالی که کلمه ی دوم آن ها این کلمات نباشند افعالی جدا نشدنی می باشند. البته لازم به ذکر است که این راهنمایی جامع نبوده ، فقط برای سال سوم متوسطه کاربرد دارد.